Serwisy internetowe Uniwersytetu Warszawskiego | USOSownia - uniwersyteckie forum USOSoweNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Międzynarodowe stosunki polityczne i gospodarcze

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2102-L-D3MSPG Kod Erasmus / ISCED: 14.1 / (0312) Politologia i wiedza o społeczeństwie
Nazwa przedmiotu: Międzynarodowe stosunki polityczne i gospodarcze
Jednostka: Instytut Nauk Politycznych
Grupy: INP - DZIENNE I STOPNIA 3 semestr 2 rok - przedmioty wszystkie
Punkty ECTS i inne: 4.00
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Tryb prowadzenia:

lektura monograficzna
w sali

Skrócony opis:

Istota polityki w stosunkach międzynarodowych; Uniwersalizm systemu Narodów Zjednoczonych; Problemy regulacji i instytucjonalizacji w międzynarodowych stosunkach politycznych; Spory i konflikty międzynarodowe; Procesy transformacji ładu środkowoeuropejskiego po „zimnej wojnie”; Wspólnota atlantycka w stosunkach międzynarodowych; Europejskie procesy integracyjne; Bezpieczeństwo i współpraca w Europie; Kształtowanie ładu politycznego na półkuli zachodniej; Problemy bezpieczeństwa i pokoju w Azji oraz w regionie Pacyfiku; Problemy rozwoju i bezpieczeństwa w Afryce; Role międzynarodowe mocarstw; Polityczne aspekty międzynarodowej aktywności Polski.

Pełny opis:

Polityka w stosunkach międzynarodowych

Przejawianie się zjawisk i procesów politycznych w stosunkach międzynarodowych; typy systemów stosunków międzynarodowych: suzerenne i suwerenne; wzory historyczne i współczesne; kształtowanie się państw narodowych i ich ewolucja. Postrzeganie międzynarodowych stosunków politycznych przez pryzmat tradycji hobbesowskiej, grocjuszowskiej i kantowskiej.

Gospodarka w stosunkach międzynarodowych

Powstanie i rozwój gospodarki światowej; współczesny handel międzynarodowy i jego znaczenie dla poszczególnych państw; bariery polityczne międzynarodowych stosunków gospodarczych; wybrane międzynarodowe problemy gospodarcze.

Czynniki motywacyjne i formy zachowań międzynarodowych państw

Identyfikacja interesu narodowego i racji stanu. Rola interesu narodowego w polityce wewnętrznej i zagranicznej państwa; wpływ racji stanu na polistrategię międzynarodową państwa. Mechanizmy i procesy decyzyjne w polityce zagranicznej. Funkcje polityki zagranicznej; rola służby zagranicznej; metody i środki komunikacji dyplomatycznej; formy współpracy i rywalizacji międzynarodowej państw.

Procesy suwerenizacji i desuwerenizacji państw w stosunkach międzynarodowych

Historyczny proces kształtowania się idei suwerenności; spory o zakres treści suwerenności; suwerenność państw a zasada suwerenności narodu; prawna koncepcja wyłącznej kompetencji państw i suwerennej równości; granice suwerenności; redefinicje i przewartościowania suwerenności państw we współczesnych stosunkach międzynarodowych w kontekście procesów integracyjnych i globalizacyjnych.

Bezpieczeństwo międzynarodowe

Rozumienie bezpieczeństwa państw; unilateralne i multilateralne polityki bezpieczeństwa państw; rola sojuszy międzynarodowych. Zagrożenia bezpieczeństwa międzynarodowego; spory i konflikty międzynarodowe; pokojowe załatwianie sporów międzynarodowych.

System bezpieczeństwa ONZ

Zasady Karty NZ i powszechność członkostwa Organizacji; odpowiedzialność ONZ za pokój i bezpieczeństwo międzynarodowe sankcje ONZ; operacje peacekeeping i enforcement po „zimnej wojnie”; walka z terroryzmem; kwestia autoryzacji użycia siły; legalność użycia siły przez organizacje regionalne; prawo rządu do zaproszenia interwencji obcej; charakter prawny i funkcje Organizacji; ocena efektywności ONZ i propozycje reform.

Wspólnota atlantycka w stosunkach międzynarodowych

Geneza systemu, struktura, ewolucja; struktury bezpieczeństwa zachodnioeuropejskiego i euroatlantyckiego; przeobrażenia doktrynalno-strukturalne NATO po zakończeniu zimnej wojny.

Bezpieczeństwo i współpraca w Europie

Geneza procesu paneuropejskiego; przebieg i funkcje KBWE w okresie konfrontacji Wschód – Zachód; Akt Końcowy KBWE i kolejne dokumenty; instytucjonalizacja procesu paneuropejskiego, przekształcenia w latach 90., funkcje OBWE na początku XXI wieku; wyzwania bezpieczeństwa europejskiego związane z migracjami; rola Unii Europejskiej w budowaniu systemu bezpieczeństwa europejskiego.

Prawo narodów do samostanowienia

Historyczne i współczesne procesy samostanowienia. Przewartościowanie prawa narodów do samostanowienia i jego granice. Nacjonalizm jako ideologia integracyjna i zasada polityczna; etnonacjonalizm, nacjonalizm rewanżystowski i rewizjonizm terytorialny, irredenta i separatyzm. Postulaty autonomizacyjne.

Role międzynarodowe mocarstw

Odpowiedzialność Stanów Zjednoczonych za ład międzynarodowy po „zimnej wojnie”; unilateralizm i erozja monocentryzmu USA; wzrost roli Chin; mocarstwowe role Rosji; BRICS; multilateralizm i policentryzm.

Ład środkowoeuropejski i zmiany w przestrzeni poradzieckiej

Transformacja ładu regionalnego po „zimnej wojnie”; następstwa rozpadu ZSRR i zjednoczenia Niemiec; nowa mapa geopolityczna; afiliacje zachodnie i powrót Rosji do gry mocarstwowej; procesy reintegracyjne w przestrzeni poradzieckiej; fenomen „kolorowych rewolucji”.

Fundamentalizm religijny i ekspansja islamu we współczesnym świecie

Charakterystyka „świata islamskiego”; islam jako doktryna religijna i koncepcja ładu społecznego; fundamentalizm jako źródło ekstremizmu religijnego; islam i konflikty zbrojne; konflikt bliskowschodni; kontrowersje wokół polityki zagranicznej Iranu; „Arabska Wiosna” – aspekty wewnętrzne i międzynarodowe; Państwo Islamskie i samozwańczy kalifat na Bliskim Wschodzie.

Kryzys ukraiński i jego międzynarodowe implikacje

Tło historyczne kryzysu; Ukraina jako przedmiot rywalizacji między Zachodem a Rosją; konsekwencje kryzysu ukraińskiego dla stabilności ładu międzynarodowego; perspektywy uregulowania konfliktu ukraińsko-rosyjskiego.

Międzynarodowa integracja gospodarcza i przeobrażenia ładu międzynarodowego

Tendencje integracyjne we współczesnej gospodarce światowej; mechanizmy, formy i typy międzynarodowej integracji gospodarczej; ekonomiczny mechanizm ceł w strefie wolnego handlu i unii celnej; efekt kreacji handlu i efekt przesunięcia handlu; przegląd ugrupowań integracyjnych.

Literatura:

- Stanisław Bieleń, Polityka w stosunkach międzynarodowych, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2010;

- Remigiusz Bierzanek, Janusz Symonides, Prawo międzynarodowe publiczne, różne wydania, rozdz. dotyczący pokojowego rozwiązywania sporów.

- Adam Budnikowski, Międzynarodowe stosunki gospodarcze, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2001 i wyd. następne, cz. I, s. 15-31;

- Pierre Buhler, O potędze w XXI wieku, Wydawnictwo Akademickie DIALOG, Warszawa 2014;

- Andrzej Dorosz, Zbigniew Olesiński, Longin Pastusiak (red.), Stosunki międzynarodowe. Teoria i praktyka, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2015, cz. I, s. 15-62;

- Wojciech Góralczyk, Stefan Sawicki, Prawo międzynarodowe publiczne w zarysie, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa, różne wydania, rozdz.: Prawo dyplomatyczne i konsularne;

- Teresa Łoś-Nowak, Polityka zagraniczna – stałe i zmienne komponenty procesu formułowania i realizacji, w: Teresa Łoś-Nowak (red.), Polityka zagraniczna. Aktorzy – potencjały – strategie, Wydawnictwo POLTEXT, Warszawa 2011, rozdz. 2, s. 42-58;

- Katarzyna Marzęda, Międzynarodowe problemy gospodarcze, w: Marek Pietraś (red.), Międzynarodowe stosunki polityczne, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2006, rozdz. 20, s. 469-499;

- Janusz Symonides, Organizacja Narodów Zjednoczonych: geneza, podstawy, cele i zasady funkcjonowania, w: Janusz Symonides (red.), Organizacja Narodów Zjednoczonych. Bilans i perspektywy, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2006, s. 20-74;

- Janusz Wiśniewski, Katarzyna Żodź-Kuźnia, Mocarstwa współczesnego świata. Problem przywództwa światowego, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2008, r. I, II (USA), III (UE), IV (FR), V (Japonia), VI (ChRL), VII (Indie);

- Ryszard Zięba, Instytucjonalizacja bezpieczeństwa europejskiego. Koncepcje-struktury-funkcjonowanie, wyd. IV poprawione, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2004.

Efekty kształcenia:

Studenci poznają podstawy ładu międzynarodowego: uczestnictwo różnych aktorów, rolę ONZ, podstawy normatywne, najważniejsze instytucje regionalne.

Metody i kryteria oceniania:

Studenci muszą wykazać się dojrzałością konceptualizacyjną oraz umiejętnościami analitycznymi.

Przedmiot kończy się zaliczeniem na ocenę. Jej podstawą jest uczestnictwo w zajęciach i zaliczenie kolokwium końcowego.

Praktyki zawodowe:

nie dotyczy

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2017/18" (zakończony)

Okres: 2017-10-01 - 2018-01-26
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Stanisław Bieleń
Prowadzący grup: Stanisław Bieleń
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2018/19" (w trakcie)

Okres: 2018-10-01 - 2019-01-25
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin, 75 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Stanisław Bieleń
Prowadzący grup: Stanisław Bieleń
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.